AGİT Başkanı, Prof. Bronislaw Geremek'in demeci Polonya Cumhuriyeti Dış İşleri Bakanı Bosna Hersek İçin Barış Uygulama Konseyi - Kurul Toplantısı Sayın Başkan, Baylar ve Bayanlar, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı adına, bu teşkilatın devamlı olarak Bosna-Hersek'teki Barış için Genel Proğramının bütün yönleriyle uygulanmasından yana olduğunu bir kez daha onaylamak isterim. Bosna-Hersek'teki ihtilaflar AGİT için öncelikli bir görev oluşturur. AGİT, bölgedeki istikrar ve rehabilitasyonu sağlamak için uğraşılarda merkezi bir yere sahiptir. Son haftalarda, AGİT büyük önemi taşıyan başka bir misyonla müdahale etmekle meşguldü: Kosova'daki faaliyeti gerçekleme. Bu ihtilafın uzun vadeli olarak çözümü için çalışmaya devam edeceğiz. AGİT'in Kosova'da var olması daha geniş kapsamlı bir amaca bağlıdır. İhtilafı kontrol etmede olumsuz bir yayılmasının önlenmesini ve hepsinin ötesinde, Bosna-Hersek'te barışı ve Dayton anlaşması sürecinin sonuçlarının korunmasını amaçlıyoruz. Bu nedenle, Kosova'daki ve bölgenin diğer kısımlarındaki durum Bosna-Hersek için mutabakata varılan anlaşma gündeminin yürürlüğe konmasının dış görünümüyle ilgili bugünkü tartışmalarımızın önemli bir bağlamını oluşturur. AGİT'nin Kosova'daki çalışması önemli bir kaynak miktarını tüketmesine neden oluyor. Bu çalışmayı organize etmede, Kosova'daki olaylara karışmayı Bosna-Hersek'deki operasyonla gelişen yeteneklerimiz üzerine kötü bir etkiye sahip olmayan bir zorunluluk yaptık. Katılan devletlerden gelen destekle, AGİT her iki görevi gerçekleştirmede başarılı olacak potansiyele sahipti. Bay Başkan, Dıştan gelen riskler ve kararsızlıklar Bosna-Hersek'deki barışı sürdürmede amaçlanan çabalarımızı iki katına çıkarmamızı sağlaması gerekir. Dayton'dan sonra üç yıl boyunca şimdiye kadar başarılan işler hakkında tatminkar biçimde konuşabiliriz. Bosna ve Hersek şimdi farklı bir yerdir ve ülkenin yaşamında her geçen gün yeni dengeleme öğeleri ortaya çıkmaktadır. Demokrasi yavaşta olsa güçlü geliyor. Devlet kurumları daha işlevsel, bağımsız medya daha etkili, ekonomik kurumlar daha sağlam ve askeri istikrar daha güvenlidir. Fakat bu süreç hala yavaştır ama tamamıyla tersine çevrilemez değildir. Mültecilerle ilgili hadiseler patlak vermeye devam ediyor, birkaç önemli tedbir yürütülemiyor, duvarlarla çevrilerek bölünme hala insanların kafalarında ve gerçek yaşamda devam ediyor. Beklentilerimiz ve Bosna-Hersek'teki gerçeklik arasındaki gözle görülür bir eksiklik devam ediyor. Yürütme amaçlarımızın sivil tarafı çok sayıdaki eksiklerin sıkıntısını çekiyor. Bu önemli bir hüsrana neden olabilir. Ne var ki, barışçıl, demokratik, hoşgörülü, ekonomik olarak kendi ayakları üzerinde durabilen bir Bosna-Hersek vizyonumuzla uzlaşamıyoruz. Bu duruma bir alternatifte yoktur. Bundan vazgeçemeyiz. Bu vizyon AGİT'nin kimliğini oluşturan temel değer ve ilkeleri kapsar. Bunun nedeni, Bosna-Hersek'teki başarı AGİT'nin stratejik amaçlarının başarısı için önemli olduğu içindir. Güvenirliğimiz burada test ediliyor. Bu nedenle eleştirel bir bakış geliştirebilir ve çabalarımızın etkisini artırmaya çalışabiliriz. Bu durumda hala yapılabilecek çok şey vardır. Kendini ayakta tutma anahtar kelimedir. Bunu her fırsatta tekrar ediyoruz ve bugün bunu bir kez daha tekrar edeceğiz. Bosna-Hersek'teki barış ebediyen uluslar arası askeri varlıkla ve sivil alandaki büyük uluslar arası çabayla devam ettirilemez. Barış ülkede derin kökler oluşturmak zorundadır ve bilinçli olarak kendi içinden gelişmiş olmalıdır. Bizim, bunu gerçekleştirmek için birbirleriyle ve bizimle işbirliği içinde çalışan ve bu gerçeği bizimle paylaşan Bosna-Hersek'teki bütün insanlara teşekkür etmemiz gerekir. Eminim ki, barışın getireceği karlar sıradan insanların olduğu kadar siyasal sınıfın bu gerçeğin farkına varmasının da yolunu açacak. Yine, bu ülkede hala karşılıklı ilişkilerin karakteristik bir özelliği olan "soğuk savaş" ın yerini "karşılıklı etkin bir barış"ın alacağına eminim. Son Konsey toplantısından beri gelişmelerin anlaşılmasında hepimiz bazen çok zor bir çevrede çalışan, başarılı gelişmelere dikkat ederek bugün bunu olanaklı kılan insanlara güven ve saygı borçluyuz. İstikrar sağlayan güçlerimizin kadrolarını da unutmamak gerekir. SFOR askeri olmayan çoğu durumlarda yardım etmeye ve sivil uygulama için gerekli emniyet koşullarını oluşturmaya devam ediyor. Aynı zamanda, AGİT ve Yüksek Temsilci Bay Carlos Westendrop arasındaki mükemmel işbirliğini mutlulukla vurgulamak isterim. Bay Başkan, Dayton Anlaşmasıyla üstlenilen görevleri yaparken AGİT'nin 1999'da karşı karşıya kalacağı ana sorunlara dönelim. Çalışmamızın genel yönlerinin sadece bir taslağını çizmek istiyorum. Uygulama sürecinde AGİT misyonunun planları ve görevleri hakkında detaylı olarak konuşacak Bosna-Hersek'teki AGİT'nin lideri Büyükelçi Robert Barry'iyle görüşmüştüm. AGİT'nin çalışmasının seçimi bu yılın belediye seçimlerinin sonuçlarının yürütülmesi üzerine odaklanacak. 1999 yılı, aynı zamanda, ulusal yetkililere AGİT tarafından tatbik edilen önceki seçime ait sorumlulukların dönüşümünün de damgasını taşıyacak. Halihazırda, gelecek yıl 1 0cağa kadar, bu aktivitelerde görevlendirilen AGİT personelinin 4'te 3'ü Bosna'nın ve Hersek'in vatandaşları olacak. AGİT, ülkenin bireyleri ve kurumlarına, geçen seçim teknikleri, bilgi ve kullanılmaya hazır beceriler sunmayla meşgul olacak. AGİT Misyonu 120 bin mültecinin planlı geri dönüşünün yaratacağı sorunları karşılamak için katkılarını sunacak. Bu, insan hakları gözlemciliği ve aracılığını, yasal ve idari reformu, bilgi toplama ve yaymayı, insan hakları kurumları inşa etmeyi, sivil toplum programlarını ve güven yaratılmasını içerecek. Azınlıkların geri dönüşüyle ilgili olarak sürekli artan idari engellerle - emlak sorunları, iş ayrımcılığı, dökümantasyon problemleri, kamu hizmetlerine giriş, güvenlik ve eğitim gibi- başa çıkmak için hazırlıklı olmak zorundayız. Bu bağlamda, emlak bedeli sorunu üzerine çalışmayı hızlandırmak gerektiği gibi yerinden ayrılmış kişilerin ve bütün mültecilerin geri dönüş hakkını garanti etmek gerektiğini vurgulamama izin verin. AGİT aynı zamanda, demokratikleşmenin desteklenmesi hareketlerine de devam edecek. Demokrasinin inşası uzun erimli bir süreçtir. Devamlı çaba ve sabır gerektirir. Gelecek yıl adli ve diğer yasal kurumları güçlendirici kanun programları usulü üzerine vurgular yapacağız. Sivil toplum programları NGO ve siyasal parti oluşumu üzerine yoğunlaşacak. Etnik bölünmelere dayalı parti politikalarının kökleşmesini önlemeliyiz. Yönetim programları Sırp Cumhuriyeti ulusal kanton ve belediye meclislerinin inşa kapasitesi üzerine yoğunlaşacak. 1999 yılı Bosna ve Hersek'de büyük elektronik medya merkezlerinin sağlam yasal temellerde yeniden yapılaşmasını amaçlayan uluslar arası topluluğun çabalarının geliştiği bir yıldır aynı zamanda. Savaş suçlarıyla suçlanan bütün insanları yargılamaya getirmenin önemini vurgulamama gerek yok. Bu olmadan, kanunun hakimiyeti nosyonu ciddi olarak zayıf kalacaktır. AGİT'nin çalıştığı diğer bir önemli alan bölgesel istikrarlılıktır. Silahların kontrol edilmesi önlemleri kadar güven oluşturma önlemlerinin uygulanması geçen yıl genellikle başarılıydı. Teftiş sitemleri sağlamlaştırıldı ve bildirilen askeri verilerden kaynaklanan büyük farklılıklar yoktu. 250'den fazla ağır silah oluşturulan en üst sınırı karşılaması için tahrip edildi. Askeri bağlantılar normal olarak gelişiyordu. Askeri alanda kendini ayakta tutabilecek bir istikrarlılığı geliştirmek ve başarılar elde etmek için, AGİT temsilcilerince uzun erimli bir program geliştirildi. Bu program, diğer şeyler arasında, Federasyon ordu güçlerinin entegrasyonunun gelişmesini, eğitim doktrinlerinin yeniden oryantasyonunu, silahlı kuvvetler üzerindeki sivil kontrol mekanizmalarını artırmayı ve hızlı hücum yeteneğini yok etmek için yayılma modellerinin yeniden düzenlenmesini amaçlar. Bölgesel Silahlanma Kontrol Anlaşması'yla ilgili olarak 1999 yılı için temel amaç, yasal olarak Dayton'un öneminin arttığı bu anlaşmayla ortaya çıkan beklentilerin azaltılması için partiler arasında bir konsensusa ulaşmadan ibarettir. Gelecek yıl, Dayton anlaşmasının ek 1-B 5. Maddesi uyarınca bölgesel istikrar üzerine uygun görüşmelerin başlamasının işareti olacak aynı zamanda. Yirmi Devlet, bölge içinde bir bütün olarak istikrarı artırmak ve güvenlik ve bunun bölünmezliğini güçlendirmek için belli yerlerdeki istikrarsızlığı azaltmayı sağlayacak önlemleri tasarlamak amacıyla bir masada bir arada oturacak. Bay Başkan, Bayanlar ve Baylar, 1999 yılı takvimi gerçekten meydan okuyucu olacak. Bunun, kendinin yaşamasını sağlayacak gerekli içsel süreçleri teşvik etmeye bağlı olması gerekir. Bunun, uluslararası topluluğun Bosna - Hersek'in uzun erimli rehabilitasyonu vaadinde bir şüphe olmadığını kanıtlaması gerekir. Bosna ve Hersek, burada var olan çoğu uluslararası örgüt ve kurum arasında karşılıklı işbirliğini yeniden güçlendirmenin iyi bir örneğidir. O, bu işbirliğinin diğer coğrafik alanlara yayılması için bir aracıydı. Kendi içinde daha ileriye doğru geliştirilmesi gereken değerli bir araçtır. AGİT bu sürece katkı yapmaya hazır bulunacak. Sonuç olarak, bugünkü toplantının AGİT'nin başkanı olarak konuşmaktan onur duyduğum son fırsatlardan biri olduğunu belirtmeliyim. Bu zor fakat çok hoş bir görevdi. Bosna-Hersk'teki operasyon bu onurun önemli bir parçasını oluşturdu. Ayrıca, orada gerçekleşecek barış süreci, aynı zamanda bu mükafatın önemli bir parçası olacak. Destekleri ve yaptıkları işbirliği için meslektaşlarıma ayrı ayrı teşekkür etmek isterim. Norveçli meslektaşımın başkanlığın sorumluluklarını üzerine almasıyla ilgili olarak ikna edici sözlere gerek yok, kaçınılmaz devamlılık tam olarak sağlanacaktır. İlginiz için teşekkür ederim.